Fiqh Al-Taysir dalam Permasalahan Ibadah Pesakit Dialisis: Analisis Fatwa di Malaysia dan Timur Tengah

  • Zahin Mohamad Tahir Akademi Tamadun Islam, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Teknologi Malaysia (UTM), 81310 Skudai, Johor, Malaysia
  • Arieff Salleh Rosman Akademi Tamadun Islam, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Teknologi Malaysia (UTM), 81310 Skudai, Johor, Malaysia.
Keywords: Fiqh Ibadah, Pesakit Dialisis, Fatwa, Fiqh al-Taysir

Abstract

Pesakit dialisis sering menghadapi cabaran dalam melaksanakan ibadah disebabkan proses rawatan yang kompleks. Kajian ini bertujuan menganalisis aplikasi konsep Fiqh al-Taysir dalam menangani permasalahan ibadah pesakit dialisis melalui fatwa di Malaysia dan Timur Tengah. Objektif kajian adalah untuk mengenal pasti permasalahan ibadah pesakit dialisis dan mengkaji pendekatan Fiqh al-Taysir yang digunakan dalam fatwa berkaitan. Metodologi kajian melibatkan analisis kandungan fatwa-fatwa dari portal rasmi fatwa Malaysia dan institusi fatwa terkemuka di Timur Tengah. Hasil kajian mendapati terdapat permasalahan yang signifikan dalam pelaksanaan ibadah pesakit dialisis terutamanya berkaitan empat isu utama iaitu wuduk, solat, puasa dan haji. Dapatan juga menunjukkan wujudnya pendekatan Fiqh al-Taysir dalam fatwa-fatwa yang dikeluarkan bagi menangani permasalahan tersebut. Kesimpulannya, kajian ini menyerlahkan kepentingan aplikasi Fiqh al-Taysir dalam menangani cabaran ibadah pesakit dialisis dan menyediakan asas untuk pembangunan garis panduan ibadah pesakit dialisis yang lebih komprehensif.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Al-Bakri, Z. M. (2021, November 17). Solat Ketika Rawatan Dialisis. Soal Jawab Agama, Solat. https://zulkiflialbakri.com/134-solat-ketika-rawatan-dialisis/

Al-Burnu, M. S. A. (1996). Al-Wajiz Fi Idhah Qawaid Al-Fiqh Al-Kuliyyah. Muasassah Al-Risalah.

Al-Kharusi, K. N. (2023, Mac 29). Imra'ah taqum bi ghasil al-kula, wa nasahaha al-atibba' bi 'adam al-sawm. Oman Daily. فتاوى يجيب عنها فضيلة الشيخ د. كهلان بن نبهان الخروصي مساعد المفتي العام لسلطنة عمان - الموقع الرسمي لجريدة عمان (omandaily.om)

Al-Kindi, A. R. A. (2014). Al-Mufattarat al-Tibbiyah al-Muasarah. Dar al-Hakikah wa al-Kauniyah.

Al-Majlis al-Islami lil-Ifta'. (2023, Mac 29). Hal ghasil al-kula yufattir?. Fatawah.net. المجلس الإسلامي للإفتاء-الداخل الفلسطيني 48/هل غسيل الكلى يفطّر؟ (fatawah.net)

Al-Suyuthi, J. (1998). Al-Asybah wa al-Nazair. Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Al-Uthaymeen, M. S. (t.t.-a). Hukm al-wudu' wa al-siyam li man yajri 'amaliyyat ghasl al-kula. Al-athar.net. الشيخ محمد بن صالح العثيمين-نور على الدرب-315b-6 (alathar.net)

Al-Uthaymeen, M. S. (t.t.-b). Hukm ifsad ghasl al-kula lil-sawm. Al-athar.net. بحث عن غسيل الكلى الصيام (al-fatawa.com)

Al-Uthaymeen, M. S. (t.t.-c). Man 'alayhi ghasl al-kulya fi Ramadan wa aftar hal yaqdi al-yawm aw yut'im? Al-athar.net. الشيخ محمد بن صالح العثيمين-سلسلة لقاء الباب المفتوح-188a-3 (alathar.net)

Al-Uthaymeen, M. S. (t.t.-d). Shabb marid bil-fashal al-kulwi haythu yu'mal lahu ghasil thalath marrat fil-usbu'. Al-athar.net. الشيخ محمد بن صالح العثيمين-سلسلة اللقاء الشهري-55a-5 (alathar.net)

Al-Zuhaili, W. (1986). Usul Fiqh Al-Islami. Dar Al-Fikr.

Allam, S. I. (2021, Ogos 24). Hukm al-ghasil al-kulwi athna' al-siyam. Dar al-Ifta al-Misriyyah. حكم الغسيل الكلوي أثناء الصيام - الفتاوى - دار الإفتاء المصرية - دار الإفتاء (dar-alifta.org)

Alshamsi, S., Sheek-Hussein, M., Al Otrb, M., Al Zaabi, E., Ibrahim, W., Almansoori, K., Mahboub, A., Abu-Salah, M., Al Nour, M., Elzein, F., Abdelkader, N., & Abdelkader, O. (2016). Changes in biochemical, hemodynamic, and dialysis adherence parameters in hemodialysis patients during Ramadan. Hemodialysis International, 20(2), 270-276.

Azhari, R., & Harun, A. S. (2019). Aplikasi Al-Taysir Dalam Ibadat Haji dan Umrah Berdasarkan Keputusan Muzakarah Haji Kebangsaan: The Practice of al-Taysīr in Ḥajj and ‘Umrah Based on the Resolutions of the National Ḥajj Muzakarah. Jurnal Fiqh, 16(2), 225–252. https://doi.org/10.22452/fiqh.vol16no2.1

Bin Baz, (t.t.-a). Hukm al-sawm li marid al-fashal al-kulwi. Binbaz.org. حكم الصوم لمريض الفشل الكلوي - موقع الشيخ ابن باز (binbaz.org.sa)

Bin Baz, (t.t.-b). Hukm salat marid al-fashal al-kulwi waqt al-jalsah. Binbaz.org. حكم صلاة مريض الفشل الكلوي وقت الجلسة - موقع الشيخ ابن باز (binbaz.org.sa)

Dairat al-Ifta' al-'Am al-Urduniyyah. (2013, Julai 27). Ma hukm ghasl al-kula lil-sa'im fi Ramadan? Facebook. دائرة الإفتاء العام الأردنية | Facebook

Dar al-Ifta' al-Urduniyyah. (t.t.). Madha yajib 'ala al-mar'ah allati waladat 'iddat marrat fi shahr Ramadan wa lam taqdi ma 'alayha min siyam. Aliftaa.jo. دار الإفتاء - ماذا يجب على المرأة التي ولدت عدّة مرات في شهر رمضان ولم تقض ما عليها من صيام ونسيت عدد الأيام التي أفطرتها وعدد السنين التي مرت بغير قضاء؟ (aliftaa.jo)

Ibn 'Asyur, M. T. (2007). Maqasid al-Syar'iyyah al-Islamiyyah (2nd ed.). Dar al-Salam.

International Islamic Fiqh Academy. (2018). Qarar raqm: 219 (23/3) bi sha'n al-mufattirat fi majal al-tadawi. قرار بشأن المفطرات في مجال التداوي (استكمال ما سبق) – مجمع الفقه الإسلامي الدولي (iifa-aifi.org)

IslamWeb.net. (2003, Julai 21). Mujarrad ghasl al-kula la yanqud al-wudu'. Islamweb.net. مجرد غسل الكلى لا ينقض الوضوء (islamweb.net)

IslamWeb.net. (2013, Mac 13). Taharah wa salat man bi ghasil al-kula. Islamweb.net. طهارة وصلاة من يغسل الكلى (islamweb.net)

Jabatan Mufti Kerajaan Negeri Sembilan. (2014, April 24). Sembahyang Jamak Kerana Menjalani Rawatan Penyakit-Penyakit Kronik Di Hospital-Hospital Kerajaan/Swasta. Fatwa Perubatan. https://muftins.gov.my/fatwa/sembahyang-jamak-kerana-menjalani-rawatan-penyakit-penyakit-kronik-di-hospital-hospital-kerajaan-swasta/

Jabatan Mufti Negeri Sarawak. (t.t.). Bolehkah seorang pesakit buah pinggang yang menjalani rawatan Hemodialisis menunaikan ibadah haji? Itibyan Sarawak. iTibyan (sarawak.gov.my)

Jabatan Mufti Negeri Selangor. (2002, Mei 9). Fatwa tentang hukum sembahyang jama' kerana menjalani rawatan penyakit-penyakit kronik di hospital kerajaan dan swasta. Warta Kerajaan Negeri Selangor. Fatwa Tentang Hukum Sembahyang Jama’ Kerana Menjalani Rawatan Penyakit-Penyakit Kronik Di Hospital Kerajaan Dan Swasta - Jabatan Mufti Negeri Selangor (muftiselangor.gov.my)

Jabatan Mufti Negeri Selangor. (2020). Hukum haji bagi pesakit kronik. Soal Jawab Agama, Ibadah. Jabatan Mufti Negeri Selangor (muftiselangor.gov.my)

Jabatan Mufti Negeri Selangor. (2022). Hukum puasa bagi pesakit dialisis. Carian soal jawab agama. Jabatan Mufti Negeri Selangor (muftiselangor.gov.my)

Jawatankuasa Fatwa Negeri Johor. (2012, Julai 20). Hukum puasa bagi pesakit dialisis dan pesakit yang menggunakan inhaler. Fatwa. https://said.johor.gov.my/perkhidmatan/paparan_detail_fatwa.php?id=550

Lajnah Daimah. (t.t.-a). Jam' al-salah li man ubtuliya bi ghasil al-kula. Al-fatawa. بحث عن غسيل الكلوى جمع صلاة (al-fatawa.com)

Lajnah Daimah. (t.t.-b). Musabah bi marad al-fashal al-kulwi wa yamurru shahr Ramadan wa hiya ta'mal 'amaliyyat al-ghasil li tanqiyat al-dam. Al-fatawa. مصابة بمرض الفشل الكلوي ويمر شهر رمضان و... - اللجنة الدائمة (al-fatawa.com)

Lajnah Daimah. (t.t.-c). Rajul musab bi fashal kulwi wa aqoum bi ghasil thalath marrat fi al-usbu' wa fi Ramadan. Al-fatawa. بحث عن غسيل الكلوى صلاة (al-fatawa.com)

Majma' Fiqh al-Islami. (2010, Mac 19). Solat pesakit dialisis. Sudaress. سودارس : فتوى مجمع الفقه الإسلامي عن حكم الصلاة أثناء غسيل الكلى (sudaress.com)

Wan Md Adnan, W. A., Zaharan, N. L., Wong, M. H., & Lim, S. K. (2014). The effects of intermittent fasting during the month of Ramadan in chronic haemodialysis patients in a tropical climate country. PloS one, 9(12).

Published
2024-11-30
Section
Articles