Klasifikasi Varian Dialek Hulu Perak Utara: Pendekatan Rumus Fonologi Generatif

Abstract

Kajian ini menonjolkan kepelbagaian varian dialek Hulu Perak Utara (dialek Reman) yang wujud di Hulu Perak Utara (HPU). Kawasan HPU merupakan kawasan yang paling hampir dengan Selatan Thai (Betong, Thailand) yang menuturkan dialek Melayu Patani. Pelbagai kajian variasi dialek Melayu Perak telah diberikan perhatian. Namun, kajian di sempadan Thailand kurang diberikan tumpuan, terutamanya di Pengkalan Hulu. Kajian ini akan memaparkan klasifikasi varian di HPU berdasarkan perbandingan proses fonologi secara kualitatif. Analisis perbandingan ini meliputi persamaan dan perbezaan fonologi dalam varian HPU menggunakan rumus fonologi generatif linear. Kajian ini merupakan sebuah kajian lapangan di Hulu Perak iaitu Gerik dan Pengkalan Hulu yang melibatkan sembilan buah kampung di pedalaman HPU. Data kajian didasari oleh 508 daftar kata dalam enam bidang semantik. Hasil kajian mendapati, terdapat beberapa persamaan dan perbezaan yang berlaku dalam data sembilan varian HPU. Antara persamaannya, vokal tinggi /i/ dan /u/ mengalami peninggian di akhir kata, perubahan bunyi obstruen /b,d, k, g/ di akhir kata menjadi hentian glotis /ʔ/, pengguguran konsonan likiuda /l/ dan /r/ di akhir kata, perubahan bunyi frikatif /s/ kepada /h/ di akhir kata, dan geminasi. Manakala perbezaan yang wujud pada varian HPU, konsonan nasal di akhir kata, perubahan konsonan frikatif, perubahan konsonan geseran /ɣ/ di tengah kata, perubahan /p/ dan /t/ pada akhir kata, dan diftongisasi lanjutan. Hasil perbandingan mendapati, sembilan varian HPU diklasifikasi kepada empat kelompok varian. Tuntasnya kajian ini menonjolkan perbezaan varian yang dituturkan di HPU. Diharapkan kajian ini dapat memberi sumbangan kepada bidang linguistik sejarawi, untuk melakukan rekonstruksi dialek Melayu Patani di Malaysia.